Ўзбек тилшунослиги кафедраси

10 November, 2022

Кафедра мудири: филология фанлари доктори, профессор

Бахриддинова Башорат Мадиевна

Тел: +998906385625.

E-mail: baxriddinova74@mail.ru

“Ҳозирги замон ўзбек тили”, “Замонавий ўзбек пунктуацияси асослари”, “Ўзбек ўқув луғатчилигининг назарий ва амалий масалалари”, “Ҳозирги ўзбек тилидан машқлар тўплами”, “Ҳозирги ўзбек адабий тили. Морфология”, “Ҳозирги ўзбек адабий тили. Синтаксис”, “Ўзбек тилининг сўз таркиби ўқув луғати”, “Ўзбек тилининг сўз ясалиши ўқув луғати”, “Ҳозирги ўзбек тили” каби монография ва ўқув қўлланмалар, шунингдек, 150 дан ортиқ илмий мақолалар муаллифи.

Кафедра тарихи

Қарши давлат университети Ўзбек тилшунослиги кафедраси 1956 йилда ташкил топган. Филология фанлари номзоди, доцент Т.С.Ядиханова кафедранинг биринчи раҳбари бўлган.

КАФЕДРАНИ БОШҚАРГАН ПРОФЕССОР-ЎҚИТУВЧИЛАР

1.

1954-1979-йй.

Ядиханова Т.С.

филология фанлари номзоди, доцент

2.

1979-1985-йй.

Чориев Б.

филология фанлари номзоди, доцент

3.

1986-2003-йй.

Нафасов Т.

филология фанлари номзоди, профессор

4.

2003-2009-йй.

Менглиев Б.Р.

филология фанлари доктори, профессор

5.

2009-2015-йй.

Жабборов Х.

филология фанлари доктори, доцент

6.

2015-2018-йй.

Жабборов Э.

филология фанлари номзоди, доцент

7.

2018-й.- ҳ.в.

Баҳриддинова Б.М.

филология фанлари доктори, доцент

КАФЕДРАНИНГ ИЛМИЙ ЙЎНАЛИШЛАРИ

Ўзбек тилшунослигининг назарий ва амалий масалалари

Миллий луғатчиликнинг назарий ва амалий масалалари

Ўзбек ўқув луғатчилигининг назарий ва амалий масалалари

Замонавий лексикография ва миллий терминология масалалари

Ўзбек амалий тилшунослигининг долзарб масалалари

КАФЕДРАДАГИ БАКАЛАВРИАТ ТАЪЛИМ ЙЎНАЛИШИ

Билим соҳаси

200 000

Санъат ва гуманитар фанлар

Таълим соҳаси

230 000

Тиллар

Таълим йўналиши

60230700

Филология ва тилларни ўқитиш (ўзбек тили)

Амалий филология

КАФЕДРАДА МАГИСТРАТУРА МУТАХАССИСЛИКЛАРИ

 

Билим соҳаси:

200 000 – Санъат ва гуманитар фанлар

Таълим соҳаси:

230 000 – Тиллар

Магистратура мутахассислиги:

70230101 – Лингвистика

КАФЕДРАДА ЎҚИТИЛАДИГАН АСОСИЙ ФАНЛАР

Бакалавр:

Тилшунослик назарияси

Ҳозирги ўзбек адабий тили

Ўзбек тили тарихи

Ўзбек диалектологияси

Туркий тилларнинг қиёсий-тарихий грамматикаси

Она тили ўқитиш методикаси

Давлат тилида иш юритиш

Ўзбек терминологияси ва лексикографияси

Магистратура:

Тилшунослик илмий тадқиқот методологияси

Назарий тилшунослик масалалари

Психолингвистика

Ареаллингвистика

Матн тилшунослиги

Амалий тилшунослик

Прагмалингвистика

Семасиология

ИЛМИЙ ВА ИЛМИЙ-УСЛУБИЙ ИШЛАР

Ҳозирги кунда кафедрада 22 нафар профессор-ўқитувчи фаолият кўрсатади. Уларнинг 4 нафари фан доктори, профессор; 4 нафари фан номзоди, доцент; 8 нафари филология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), шундан, 2 нафари доцент, 6 нафари катта ўқитувчи ҳамда 6 нафари ассистент ўқитувчидир. Профессор-ўқитувчиларнинг 15 нафари хотин-қизлар. Кафедра профессор-ўқитувчиларининг ўртача ёши 41, илмий салоҳият эса 72 % ни ташкил этади.

Ўзбек тилшунослиги кафедраси профессор-ўқитувчилари иқтидорли талабаларнинг илмий ишларига ҳам раҳбарлик қилиб келишмоқда. Кафедрада “Ёш тилшунослар” тўгараги фаолият юритади. Шунингдек, кафедра қошида “Лингвистик экспертиза маркази” ташкил этилган бўлиб, марказ Б.Баҳриддинова рахбарлигида турли давлат ташкилотлари ва корхоналарига хўжалик шартномалари асосида лингвистик экспертиза хизмати кўрсатади.

Ўқув йили давомида кафедра профессор-ўқитувчиларининг илмий мақолалари Ўзбекистон Республикаси ОАК тасарруфидаги журналлар ҳамда “Web of Science”, “Scopus”, “Google Scholar” каби халқаро нуфузли базалардаги индексланган илмий журналларда чоп этиб борилади. Жумладан, жорий йилда кафедра профессор-ўқитувчилари томонидан 60 га яқин илмий мақола чиқарилган.

Ўзбек тилшунослиги кафедраси профессор-ўқитувчилари томонидан 2021-2022 ўқув йилида чоп этилган дарслик, монография ва ўқув қўлланмалар, рисолалар:

Монографиялар:

1.                   Жумаев Т. Ўзбек тили лисоний сатҳларининг реликтолингвистик аспекти. – Қарши: “Фан ва таълим”.2021

2.                   Тожиева Г. Шахс маънавиятини ифодаловчи лисоний бирликлар. – Қарши: “Интеллект”, 2021

3.                   Нарходжаева Х. Ўзбек терминологияси масалалари. – Қарши: “Интеллект”, 2022.

4.                   Рахматова З. Мактабгача ёшдаги болалар луғатчилигининг назарий ва амалий асослари. – Қарши: “Интеллект”, 2022

Ўқув қўлланмалар:

1.                   Баҳриддинова Б.,Сулаймонов Б. Ҳозирги ўзбек адабий тили (Грамматика) амалий машғулотлар учун. – Қарши: “Фан ва таълим”, 2021.

2.                   Тожиева Г. Тилшуносликка кириш. – Қарши: “Фан ва таълим”, 2021.

3.                   Юлдошева Н. Ҳозирги ўзбек адабий тили. Фонетика. Лексикология (амалий машғулотлар учун) – Қарши: “Фан ва таълим”, 2021.

Ўқув-услубий қўлланмалар:

1.                 Йўлдошева Х. Матн тилшунослиги. – Қарши: “Фан ва таълим”, 2021.

2.                 Набиева М. Ўзбек тилининг белги англатувчи терминлари луғати. – Қарши: “Интеллект” 2021

3.                 Жумаев Т. Ўзбек тилининг реликтолингвистик талқинли сўзлар луғати. – Қарши: “Фан ва таълим”, 2021.

4.                 Раджабова З. Ўқув фразеологик луғат. – Қарши: “Фан ва таълим”, 2021.

КАФЕДРАНИНГ ХАЛҚАРО ВА ҲАМКОРЛИК АЛОҚАЛАРИ

Кафедра 2017 йилдан буён ҚаршиДУ ҳамда Москва давлат лингвистика университети ўртасида имзоланган (29.11.2017 йилдаги 2/17-сонли) халқаро ҳамкорлик шартномаси асосида МДЛУнинг “МДҲ давлатлари ва яқин хорижий давлатлар тиллари” кафедраси билан ҳамкорлик қилади. 2018 йилдан буён Москва давлат лингвистика университети “МДҲ давлатлари ва яқин хорижий давлатлар тиллари” кафедраси доценти, “Ўзбек тили ва маданияти маркази” директори Б.Қораева кафедрада соатбай ҳисобида фаолият олиб боради. Ҳамкорлик шартномаси асосида 2020 йил 23-25 октябрь кунлари кафедра доцентлари Б.Баҳриддинова ҳамда О.Ўриновалар Москва давлат лингвистика университетида “Новая реальность и современные коммуникативные технологии” мавзусида 24 соатлик онлайн малака ошириш курсида ўқиб гувоҳнома (№ 26-1400) олган. Кафедра профессор-ўқитувчилари 2019 йил октябрь ойида МГЛУ томонидан ташкил этилган “Новая реальность и современные коммуникативные технологии” мавзусидаги халқаро илмий-амалий конференцияда ўз тезислари билан иштирок этишган.

Шунингдек, кафедра 2018 йилда Туркиянинг Нежметтин Эрбакан университети билан, 2019 йилда Баку Евроосиё университети ҳамда 2022 йилда эса Туркиянинг Нийда Омер Ҳалисдемир университети билан ҳам ҳамкорлик алоқаларини ўрнатган. Мазкур ҳамкорлик асосида кафедра доценти Н.Юлдошева 2018 йилда Туркиянинг Нежметтин Эрбакан университетида ташкил этилган Халқаро конференцияда “Жалолиддин Румий ўгитларининг лингвистик таҳлили» мавзусидаги маърузаси билан қатнашган.

2019 йил 12-15 июнь кунлари кафедра доцентлари О.Ўринова ва Н.Юлдошевалар Озарбайжон Республикаси пойтахти Баку шаҳрида бўлиб ўтган «VI Халқаро турк дунёси тадқиқотлари» симпозиумида иштирок этишган.

2022 йил 3-14 июнь кунлари кафедра доценти Н.Юлдошева Туркиянинг Нийда Омер Ҳалисдемир университети таклифига биноан Нийда шаҳрида бўлиб, у ерда «Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Sempozyumu»да ўз маърузаси билан иштирок этиб қайтди.

Ўзбек тилшунослиги кафедраси мамлакатимиздаги етакчи олий таълим муассасалари ‒ Алишер Навоий Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети, Ўзбекистон Миллий университети, ЎзР ФА Алишер Навоий номидаги Тил ва адабиёт институти, Низомий номидаги ТДПУ, БухДУ, СамДУ, ФарДУ, ТерДУ, УрДУ, НамДУ, ҚДПИлар билан ҳамкорлик алоқаларини ўрнатган.

КАФЕДРА ТАРКИБИ

Профессор-ўқитувчиларнинг исми, фамилияси

Лавозими

Илмий унвони

Илмий даражаси

 

Асосий штатдагилар

     

1

Баҳриддинова Башорат Мадиевна

Кафедра мудири

профессор

ф.ф.д.

2

Юлдошева Нилуфар Эргашевна

доцент

доцент

ф.ф.н.

3

Нарходжаева Хуршида Шариповна

доцент

доцент

ф.ф.ф.д

4

Йўлдашева Холида Қўзиевна

доцент

доцент

ф.ф.ф.д

5

Нафасова Вазира Тураевна

катта ўқитувчи

 

ф.ф.ф.д

6

Сулаймонов Бобир Нодир ўғли

катта ўқитувчи

 

ф.ф.ф.д

7

Набиева Мунира Ҳамроқуловна

ўқитувчи

 

ф.ф.ф.д

8

Раджабова Зиёда Ибодулло қизи

ўқитувчи

 

ф.ф.ф.д

9

Маҳмудова Фарангиз Музаффар қизи

ўқитувчи

 

ф.ф.ф.д

10

Ҳамраев Фозил Йўлдошевич

ўқитувчи

 

 

11

Худойбердиева Маҳбуба Муродовна

ўқитувчи

 

 

12

Кенжаева Заҳро Суюновна

ўқитувчи

 

 

 

Нафақадагилар

     

13

Жабборов Хўжамурод

доцент

профессор

ф.ф.д.

14

Жумаев Турсунали

доцент

профессор

ф.ф.д.

15

Жабборов Эшпўлат

доцент

доцент

ф.ф.н.

16

Ўринова Олима Тоғаевна

доцент

доцент

ф.ф.н.

 

Ички ўриндошлар

     

17

Тожиева Гулбаҳор Номозовна

доцент

профессор

ф.ф.д

18

Шукуров Отабек Улашевич

доцент

доцент

ф.ф.н.

19

Раҳматова Зоира Ҳақназаровна

катта ўқитувчи

 

ф.ф.ф.д

20

Нурмуротов Илҳом Бекмурод ўғли

ўқитувчи

   

21

Набиева Рушана Жамол қизи

ўқитувчи

 

 

22

Холиёрова Шаҳноза Бердиёровна

ўқитувчи